تفسير : اين معبودهاى دروغين حتى صداى شما را نمىشنوند ! باز در اين آيات به قسمت ديگرى از آيات توحيد و نعمتهاى بىپايان پروردگار اشاره مىكند تا ضمن آگاهى دادن به انسان حس شكرگزارى آنان را در مسير شناخت معبود حقيقى برانگيزد ، و از هر گونه شرك و پرستشهاى خرافى باز دارد ، مىفرمايد : « او كسى است كه شب را در روز و روز را در شب داخل مىكند » ( * ( يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَيُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ ) * ) . « يولج » از ماده « ايلاج » به معنى داخل كردن است ، و ممكن است اشاره به يكى از دو معنى و يا هر دو معنى زير باشد : افزايش و كاهش تدريجى شب و روز در طول سال كه مايه پيدايش فصول مختلف با آن همه آثار و بركات مىباشد ، انتقال تدريجى از شب به روز و از روز به شب به واسطه وجود شفق و بين الطلوعين كه از خطرات انتقال ناگهانى از ظلمت به نور و از نور به ظلمت جلوگيرى مىكند ، و به انسان آمادگى كافى براى انتقال كاملا آرام و بى خطر را از يكى به ديگرى فراهم مىسازد ( 1 ) . بعد به مساله تسخير خورشيد و ماه اشاره كرده مىگويد : « او خورشيد و ماه را مسخر شما نمود » ( * ( وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ) * ) . چه تسخيرى از اين برتر و بالاتر كه همه آنها در مسير منافع انسان حركت مىكنند ، و سرچشمه انواع بركات در زندگى بشرند ، و ابر و باد و ماه و خورشيد و فلك در كار هستند تا انسان بتواند زندگى خود را تامين كرده و در غفلت فرو برود ، و به ياد منبع اصلى اين مواهب باشد ( در زمينه تسخير خورشيد و ماه بحث مشروحى در جلد دهم ذيل آيه 2 سوره رعد و 33 ابراهيم - صفحه 120 و 354 داشتيم ) .

--> ( 1 ) در زمينه تغيير تدريجى شب و روز در جلد دوم صفحه 367 ذيل آيه 27 سوره آل عمران بحث كرده‌ايم .